ΠΩΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΜΕ ΤΕΜΠΟ ΣΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΠΙΑΝΟΥ; ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΤΕΜΠΟ; ΑΠΟ ΤΗΝ Piano Comics

Μία από τις πιο σημαντικές βάσεις της μουσικής είναι το τέμπο. Και το διδάσκω στους αρχάριους στο πιάνο από την αρχή ασχέτως ηλικίας. Τί είναι το τέμπο, πώς το χρησιμοποιούμε, τί σημαίνει για το κομμάτι που παίζουμε; Και πάντα να το αναζητούν στην αρχή της εκμάθησης ενός έργου, να το ερμηνεύουν και μετά να προχωρούν στο πεντάγραμμο, κλειδιά, οπλισμό και μέτρο. Γιατί χωρίς το τέμπο ( κυριολεκτική μετάφραση από τα Ιταλικά, που είναι η κυρίαρχη γλώσσα μουσικής ορολογίας, σημαίνει ‘χρόνος’ ) δεν μπορεί να υπάρξει μουσική.

Τί είναι λοιπόν το τέμπο; Το τέμπο είναι η ταχύτητα, ρυθμός και χαρακτήρας του έργου που παίζουμε. 

Χωρίς να αναφέρετε περίπλοκους επιστημονικούς όρους, ή πολλές λέξεις για να το εξηγήσετε. Και μην χρησιμοποιήσετε τον μετρονόμο ούτε με λέξεις ( ένδειξη ενός τετάρτου = 70 bpm ) ούτε με πρακτικά παραδείγματα. Οι άνθρωποι πρέπει να νιώθουμε τί είναι το τέμπο και ο καλύτερος τρόπος είναι να το νιώθουμε για τον εαυτό μας. Μην βασίζεστε σε εξωτερικούς παράγοντες – ‘βοήθεια’ ή μηχανήματα για να σας υποδεικνύουν μία ταχύτητα, έναν ρυθμό πάνω σας. Θα πρέπει να μπορείτε να το κάνετε εσείς οι ίδιοι για τον εαυτό σας. Γιατί εμείς, σαν ζωντανοί οργανισμοί, έχουμε τέμπο μέσα μας μέσω των σωματικών μας λειτουργιών ( καρδιοχτύπι, ροή αίματος ), συναισθημάτων ( θυμός, άγχος, κούραση, ηρεμία, ευδαιμονία ), σκέψεις ( ‘Θέλω να βιαστώ’, ‘Θα παίξω όσο πιο αργά μπορώ’, ‘Θα περπατήσω χαλαρά’ ).

Σηκωθείτε, απομακρυνθείτε από το πιάνο. Τα πιο σημαντικά μουσικά στοιχεία διδάσκονται μέσα από ζωντανά παραδείγματα πάνω στο σώμα μας. Δεν είναι ανάγκη να επιβαρύνουμε τον μαθητή μας με πολλά τέμπο, δεν είναι κάτι που θέλουμε να μάθει απ’ έξω όπως πχ. η σειρά των διέσεων. Είναι για να εξασκηθούν με αυτά, να τα νιώσουν στο σώμα τους ή και την φωνή τους. Προσωπικά προτιμώ 6 τέμπο: 2 αργά, 2 μέτρια και 2 γρήγορα.

Largo = πολύ αργά

Adagio = αργά

Andante = περπατητός ρυθμός ( μεταφράστε από τα Ιταλικά το andare = πηγαίνω )

Moderato = μέτρια ταχύτητα, αποφασιστικά, στοχοπροσηλωμένα

Allegro = γρήγορα

Presto = πολύ γρήγορα

Πάρτε αυτά τα 6 τέμπο και από το πιο αργό μέχρι το πιο γρήγορο δείξτε στους μαθητές σας με το ίδιο σας το σώμα ( περπατώντας στην αίθουσα ) ή φωνή ( αν επιλέξετε μία μελωδία ) τί είναι αυτά. Αν δεν έχετε πολύ χώρο, περπατήστε στο ίδιο σημείο, απλά ανασηκώστε τα πόδια σας ( βάδην επί τόπου ) με όλες αυτές τις διαφορετικές ταχύτητες. Οι μαθητές ( το 99% συνήθως ) θα σας μιμηθούν ευχαρίστως, προσμένοντας τα γρήγορα τέμπο. Μετά μπορείτε να τραγουδήσετε μία μελωδία , ένα γνωστό τραγούδι ή παίξτε στο πιάνο, σε μία θέση χεριού ‘ντο ρε μι φα σολ φα μι ρε ντο’ αυτούς τους 6 ρυθμούς. Κάντε ένα παιχνίδι: ζητήστε τους να παρομοιάσουν κάθε τέμπο με ένα ζώο  ή πράγμα ( largo = σαλιγκάρι, presto = γρήγορο αμάξι )  και παίξτε με διαφορετικά τέμπο, όχι διαδοχικά ( 1ο μπορεί να είναι andante, 2ο να είναι presto κοκ. )

Και τί είναι ο χαρακτήρας ενός τέμπο;

Μην αμελήσετε τον χαρακτήρα ενός τέμπο. Allegro ναι, αλλά σε τί πλαίσιο; Διαφορετικό allegro θα πρέπει να παίξεις σε ένα στρατιωτικό εμβατήριο και διαφορετικό σε έναν χορό. Το andante cantabile ( πάλι μεταφράστε, canto = τραγουδώ ) θα έχει διαφορετικό ρυθμό από το andante con moto ( περπατώντας με κίνηση ).

Κλείνοντας, δείξτε στους μαθητές σας πού είναι γραμμένο το τέμπο στις παρτιτούρες τους και ΠΑΝΤΑ να το αναζητούν πριν ξεκινήσουν να μελετούν ένα έργο.

Για περισσότερη μουσική θεωρία που εξηγείται με απλό, περιεκτικό αλλά ελαφρύ τρόπο, παιχνίδια, μικρά και εύκολα κομμάτια με αστεία στιχάκια για αρχάριους στο πιάνο ( και άλλα μουσικά όργανα ) ηλικίας 4-12 δοκιμάστε το ‘Βιβλίο δραστηριοτήτων μουσικής θεωρίας’ από την Piano Comics. 

Καλή σας εξάσκηση.